Sufizm, Kur’an, Jung ve Freud Üzerinden Derin Bir Yolculuk

Teslimiyet çoğu zaman yanlış anlaşılır.

Zayıflık sanılır. Vazgeçiş zannedilir. Boyun eğmekle karıştırılır.

Oysa teslimiyet, özellikle Sufizm’de, insanın kendini yok etmesi değil; egosunu susturup hakikate alan açmasıdır.

Bu yazıda teslimiyeti;

• Kur’an ayetleriyle,

• Sufi bakış açısıyla,

• Jung’un bilinç–bilinçdışı teorileriyle,

• Freud’un ego kavramıyla

birlikte okuyacağız.

📖 Kur’an’da Teslimiyet: “İslam”ın Kökü

“İslam” kelimesi, Arapça S-L-M kökünden gelir. Anlamı: teslim olmak, barışa ermek, güvenmek.

Kur’an bu teslimiyeti şöyle tanımlar:

“Kim ihsan bilinciyle kendini Allah’a teslim ederse, en sağlam kulpa tutunmuştur.” (Lokman, 31/22)

Buradaki teslimiyet:

• Pasiflik değil

• Kadercilik hiç değil

• Bilinçli bir bırakıştır

Yani: “Ben kontrol etmeye çalışmayı bırakıyorum, ama sorumluluktan kaçmıyorum.”

🕊️ Sufizm’de Teslimiyet: “Ben”den “Hak”ka

Tasavvufta teslimiyet, nefsin çözülmesiyle başlar.

Mevlânâ der ki:

“Testiyi kırmadan içindeki suyu göremezsin.”

Buradaki testi = ego

Su = hakikat

Sufi için teslimiyet:

• Olanı inkâr etmek değil

• Acıyı reddetmek değil

• Olanla kavga etmeyi bırakmaktır

Yunus Emre’nin sözü bunu çok net anlatır: “Benlik davasını terk etmeden, Hak kapısı açılmaz.”

🧠 Jung’a Göre Teslimiyet: Ego’nun Tahttan İnmesi

Carl Gustav Jung’a göre modern insanın en büyük sorunu şudur:

Ego, kendini merkeze koymuştur.

Jung, “Self” kavramını ortaya koyar:

• Ego = bilinçli benlik

• Self = bütünlük (bilinç + bilinçdışı + ilahi düzen)

Teslimiyet, Jung’a göre: 

Egonun, Self’in rehberliğini kabul etmesidir.

Bu tam olarak tasavvuftaki şu kavramla örtüşür:

☯️ “Fenâ fillah” (Benliğin çözülmesi)

Yani:

• Ego yok olmaz

• Ama yerini bilir

🧩 Gölge ile Teslimiyet Arasındaki Bağ

Jung’un “gölge” kavramı şunu söyler:

• Bastırdığın her şey seni yönetir

• Kabul ettiğin şey seni özgürleştirir

Sufizm de aynı şeyi söyler ama başka bir dille:

“Nefsini tanıyan Rabbini tanır.”

Teslimiyet burada şudur:

• Gölgeyle savaşmayı bırakmak

• Onu inkâr etmemek

• Onu bilinçle dönüştürmek

🧠 Freud’a Göre Teslimiyet: Ego’nun Çöküş Korkusu

Freud teslimiyet fikrine daha mesafelidir.

Freud için:

• Ego = düzeni sağlayan yapı

• Kontrol kaybı = tehdit

Bu yüzden Freud’a göre teslimiyet:

• Bir tür regresyon

• Baba figürüne dönüş

• Güven ihtiyacının yansımasıdır

Ama işin ironik tarafı şu:

Freud’un ego’su kontrol ister, ama en çok da kontrol edemediği şeylerden korkar.

Tasavvuf ve Jung ise şunu söyler:

“Kontrol edemediğini kabullenmediğin sürece huzur yoktur.”

🌌 Teslimiyet = Pasiflik Değil, Uyum

Kur’an bu dengeyi çok net kurar:

“İnsan için ancak çalıştığının karşılığı vardır.”(Necm, 53/39)

Yani:

• Çaba var

• Sorumluluk var

• Ama sonucu zorla şekillendirme yok

Bu, sufi dilinde şöyle söylenir:

“Gayret senden, takdir Allah’tan.”

✨ Teslimiyetin Modern İnsana Mesajı

Modern insan:

• Her şeyi planlamak ister

• Kontrol etmek ister

• Belirsizlikten korkar

Ama teslimiyet şunu öğretir:

• Belirsizlik düşman değil

• Akış zayıflık değil

• Ego’nun susması, ruhun konuşmasıdır

🧿 Son Söz: Teslimiyet Kaybetmek Değil

Teslimiyet:

• Pes etmek değildir

• Boyun eğmek değildir

• Kendi iradeni yok etmek hiç değildir

Teslimiyet:

“Ben artık her şeyin Tanrısıymışım gibi davranmayı bırakıyorum” demektir.

Ve belki de gerçek özgürlük, tam burada başlar.

🧠 Jung – Tasavvuf Serisi

Her biri hem Jung, hem tasavvuf, hem Kur’an eksenli.

1️⃣ GÖLGE

Bastırılan Nefs – Jung’un Gölgesi

Tasavvuf:

• Nefs-i emmare

• Bastırılan arzular

• Görmezden gelinen karanlık

Jung:

• Gölge = kabul edilmemiş benlik

• Bastırılan her şey kader olur

🔑 Ortak nokta: “Kabul etmediğin şey seni yönetir.”

2️⃣ PERSONA

Maske – Toplum – Sahte Benlik

Tasavvuf:

• Riyâ

• Gösteriş

• Halk için yaşamak

Jung:

• Persona = topluma gösterilen maske

• Maske kalıcı olursa ruh boğulur

🔑 Ortak nokta: “Maske ile yaşanan hayat, hakikatle temas edemez.”

3️⃣ SELF

Hakikat Merkez – Kalp – Öz

Tasavvuf:

• Kalp

• Sır

• İlahi merkez

Jung:

• Self = bilinç + bilinçdışı + bütünlük

• Ego Self’in hizmetkârıdır, efendisi değil

🔑 Ortak nokta: “Merkez ego değil, hakikattir.”

4️⃣ FENÂ

Ego’nun Çözülüşü – Yeniden Doğuş

Tasavvuf:

• Fenâ fillah

• Bekâ billah

• Benliğin erimesi

Jung:

• Bireyleşme sürecinin zirvesi

• Ego’nun tahttan inmesi

🔑 Ortak nokta: “Ego ölmez, yerini öğrenir.”

✨ Serinin Ana Mesajı

Teslimiyet:

• Psikolojik bir çöküş değil

• Spiritüel bir yükseliş değildir sadece

• Bütünleşmenin zor ama kaçınılmaz adımıdır

Ve belki de en net cümle şudur: Perde kalktığında ışık gelmez. Işık zaten oradadır. Kalkan sensindir.

🕊️ TESLİMİYET

Teslimiyet, diz çökmek değildir.

Teslimiyet, kaçmak değildir.

Teslimiyet, “artık ben yokum” demek hiç değildir.

Teslimiyet şudur:

Ego’nun gürültüsünden çekilip, hakikatin sesini duymaya razı olmak.

Bir perde vardır aramızda.

İnce…

Şeffaf…

Ama inatçı.

O perde:

• Kontrol etme ihtiyacıdır

• Haklı olma arzusu

• “Ben biliyorum” kibri

• Korkuyla inşa edilmiş bir benliktir

Ve nur,

o perdenin arkasında sessizce bekler.

Kur’an şöyle der: “Allah, göklerin ve yerin nurudur.” (Nur, 24/35)

Nur bağırmaz.

Nur zorlamaz.

Nur ancak yer açılınca görünür.

Teslimiyet, işte o alanı açmaktır.

Ego der ki:

“Bırakırsan yok olursun.”

Hakikat fısıldar:

“Bırakırsan başlarsın.”

Teslimiyet, acıdan kaçmak değildir. Acının öğretmenliğini kabul etmektir.

Sufiler buna fenâ der. 

Jung buna ego’nun Self’e boyun eğmesi der.

Modern insan ise buna çoğu zaman kontrol kaybı korkusu der.

Ama korku, perdenin kendisidir.

Teslimiyet bir son değil, yanlış merkezlenmiş bir benliğin dağılmasıdır.

Benlik dağılır…

Ama insan yok olmaz.

Aksine, ilk defa bütünleşir.

Ve perde aralanır.