Siemens Sinamics Sürücü F7902 ve F7900 Arıza Vaka Analizi

1️⃣ AFE (Active Front End) – Sistemin kapı bekçisi

Ne yapar?

Şebekeden gelen AC enerjiyi kontrollü, temiz ve akıllı şekilde DC bara haline getirir.

380 VAC gerilimi 600VDC ye çevirir ve dc barayı enerjiler.

Neden önemli?

• Reaktif ceza yok (cosφ ≈ 1)

• Harmonikler düşer

• Rejeneratif enerji şebekeye geri basılabilir

Sahadan örnek:

Vals yavaşlarken motor jeneratör olur →

AFE o enerjiyi dirençte yakmaz, şebekeye verir.

Ucuz sürücü → enerji ısı olur, pano fırın gibi.

📌 25 yıllık tespit:

“AFE varsa tesis akıllıdır, yoksa idare ediyordur.”

AFE (Active Front End), şebekeden gelen 3 faz 380–400 VAC enerjiyi;

• kontrollü

• düşük harmonikli

• cosφ ≈ 1

• iki yönlü güç akışına izin verecek şekilde

DC bara gerilimine dönüştürür ve sürücü sisteminin DC barasını besler.

Teknik olarak ne olur?

• 380–400 VAC (L–L)
  ➡️ ≈ 540–650 VDC (genelde ~600 VDC nominal)

• Bu DC gerilim, inverter katı (IGBT) tarafından tekrar AC’ye çevrilerek motor sürülür.

📌 Neden 600 VDC?

3 faz doğrultmada:

$$V_{DC}\approx \sqrt{2}\times V_{LL}\approx 1.414\times 400\approx 565600V\mathrm{<br>}\mathrm{<br>}$$

Klasik doğrultucudan farkı

Klasik Diyot Köprü	AFE
Tek yönlü enerji	Çift yönlü enerji
Harmonik yüksek	Harmonik düşük
Reaktif çeker	cosφ ≈ 1
Rejenerasyon dirençte	Rejenerasyon şebekeye

Sahada pratik karşılığı

• Motor yavaşladığında / vals durduğunda:

  • Klasik sürücü: enerji → fren direnci → ısı

  • AFE: enerji → şebeke geri besleme

• DC bara daha stabildir → sürücü tripleri azalır

• Tesisin harmonik ve reaktif cezaları düşer

25 yıllık tecrübe notu

“AFE aslında sadece doğrultucu değildir; tesis ile sürücü arasında akıllı bir enerji trafik polisidir.”

Tek cümlelik net tanım (dokümanlık)

AFE (Active Front End), 380–400 VAC şebeke gerilimini düşük harmonik, yüksek güç faktörü ve çift yönlü enerji akışı sağlayacak şekilde yaklaşık 600 VDC DC bara gerilimine dönüştüren aktif doğrultucu ünitedir. 

---

2️⃣ Sürücü (VFD / Inverter) – Motorun beyni

Ne yapar?

• Frekans → hız

• Akım → tork

• Gerilim → manyetik alan

Motoru zorlamadan, ihtiyaca göre çalıştırır.

Kritik ayarlar:

• Rampalar (ACC/DEC)

• Akım limiti

• Flying start

• Torque limit

Sahada hata:

Rampayı kısa tutarsan →

🔴 Enkoder hatası

🔴 Motor blokaj alarmı

🔴 Kayış kopar

📌 Tecrübe cümlesi:

“Sürücü arıza veriyorsa %70 ayardır, %20 mekanik, %10 sürücünün kendisi.”

Rampa, sürücünün motor hızını (frekansını) bir değerden başka bir değere aniden değil, belirli bir süre içinde değiştirmesidir.Yani: Hız değişiminin zamana yayılmasıdır.

🔼 ACC Rampa (Acceleration – Hızlanma rampası)

Ne yapar?

• Motorun 0 Hz → hedef frekansa kaç saniyede çıkacağını belirler.

Örnek:

• 0 → 50 Hz

• ACC = 10 s

• ➡️ Motor her saniye ≈ 5 Hz artarak hızlanır.

ACC çok kısa olursa ne olur?

❌ Yüksek ilk akım

❌ Yüksek kalkış torku

❌ DC bara düşümü

❌ Overcurrent / stall alarmı

❌ Kayış, kaplin, redüktör darbe alır

📌 Usta lafı:

“Rampa kısa → makine hızlı değil, hırçın olur.”

🔽 DEC Rampa (Deceleration – Yavaşlama rampası)

Ne yapar?

• Motorun hedef frekanstan → 0 Hz’e kaç saniyede ineceğini belirler.

Örnek:

• 50 → 0 Hz

• DEC = 8 s

DEC çok kısa olursa ne olur?

❌ Motor jeneratör gibi çalışır

❌ DC bara gerilimi yükselir

❌ Overvoltage trip

❌ Fren direnci ısınır

❌ AFE yoksa sürekli trip

📌 Tecrübe:

“DEC kısa + AFE yok = overvoltage garantisi.”

⚖️ RAMPANIN FİZİĞİ (asıl mesele burada)

Rampa = ivme kontrolü

$$T \propto J \times \alpha$$

• T: Gerekli tork

• J: Atalet (motor + yük)

• α: Açısal ivme (rampa kısaldıkça artar)

➡️ Rampa kısaldıkça:

• Tork ihtiyacı artar

• Akım artar

• Mekanik zorlanır

🧠 Rampa ≠ Her zaman sabit

Çok sık yapılan hata

• Tek bir ACC/DEC değeriyle her yükü sürmeye çalışmak

Doğru yaklaşım

• Yük tipine göre rampa

🏗️ YÜK TİPİNE GÖRE RAMPA SEÇİMİ

Yük tipi	ACC	DEC	Not
Fan / Pompa	Uzun	Uzun	Tork düşük
Konveyör	Orta	Orta	Atalet orta
Vals / Sarma	Uzun	Çok uzun	Rejenerasyon yüksek
Redüktörlü ağır yük	Uzun	Uzun	Darbe sevmez
Servo benzeri hassas	Çok kontrollü	Profilli	S-curve önerilir

🔄 S-CURVE RAMPA (25 yıllık seviye)

Nedir?

• Rampanın başlangıç ve bitişi yumuşatılmış halidir.

• İvme bir anda değil, kademeli artar/azalır.

Ne kazandırır?

✅ Mekanik darbe yok

✅ Kayış & kaplin ömrü artar

✅ Enkoder hatası azalır

✅ Proses daha stabil

📌 Usta lafı: “Düz rampa motoru çalıştırır, S-curve makineyi yaşatır.”

🛑 Rampa + Fren ilişkisi

• Mekanik frenli motorlarda:

  • Fren rampa sonunda açılmalı

  • Dururken fren rampa bitmeden kapatmamalı

Yanlış senaryo:

• Fren kapandı, sürücü hâlâ tork basıyor
  ➡️ Stall / overcurrent

🚨 SAHADA EN SIK GÖRÜLEN RAMPA HATALARI

1. ❌ “Hızlı olsun” diye ACC = 1 s

2. ❌ DEC kısa + AFE yok

3. ❌ Tüm makinelerde aynı rampa

4. ❌ Rampa var ama tork limiti yok

5. ❌ Fren zamanlaması rampayla uyumsuz

🧠 TEŞHİS İPUCU (altın değerinde)

• Hep kalkışta trip → ACC kısa

• Hep duruşta trip → DEC kısa

• Düşük hızda takılma → fren + rampa uyumsuz

• Yükte oluyor, boşta olmuyor → rampa / atalet uyumsuz

🎯 TEK CÜMLELİK ÖZET

Rampa, motorun hızını değil; akımı, torku ve makinenin ömrünü yönetir.

---

3️⃣ Motor – Kas gücü

Asenkron motor:

• Dayanıklı

• Ucuz

• Enkoder yoksa kör

Servo motor:

• Hassas

• Torku düşük devirde bile yüksek

• Enkoder şart

Isı – akım – titreşim üçlüsü izlenmeli.

📌 Altın kural: Motor yanmaz, yanana kadar zorlanır.

---

4️⃣ Enkoder – Göz

Ne yapar?

• Hız

• Pozisyon

• Yön bilgisini sürücüye verir

Enkoder yoksa ne olur?

• Tork tahmini

• Kayma algılanmaz

• Flying start çalışmaz

Sahadan olay:

Enkoder kablosu motor kablosuyla yan yana →⚡ EMI → saçma hız değerleri → sürücü trip

📌 25 yıllık uyarı: “Enkoder kablosu motor kablosuyla evlenmez.”

---

5️⃣ Motor Freni – Dur deyince duran sistem

Ne yapar?

• Enerji kesilince mili kilitler

• Düşey yüklerde hayati

Arıza senaryosu:

• Fren balatası incelmiş

• Bobin geç bırakıyor→ Motor dönüyor ama yük gecikmeli duruyor

📌 Tecrübe:“Fren çalışmıyorsa sürücü suçlanmaz, önce balata bakılır.”

---

6️⃣ PLC – Orkestra şefi

Ne yapar?

• Sürücüye komut

• Emniyet mantığı

• Proses senkronizasyonu

PLC motoru döndürmez, karar alır.

Hata örneği:

PLC hız setini 0 → 100% bir taramada veriyor Sürücü: “Ben ne yaşıyorum?”

📌 25 yıllık laf: “PLC akıllı olabilir ama sürücüye saygılı olmalı.”

---

7️⃣ Pano içi trafolar – Besleme stabilizatörü

Ne yapar?

• 400V → 24V / 110V / 230V

• PLC, sensör, röle beslemesi

Sorun olursa:

• PLC reset

• Enkoder kopuyor gibi olur

• Rastgele arızalar

📌 Saha tespiti: “Sebepsiz PLC reseti = %80 trafo / besleme.”

---

8️⃣ İzolasyon trafosu – Elektriksel kalkan

Ne yapar?

• Toprak referansını ayırır

• Parazitleri keser

• Kaçak akımları bastırır

Özellikle nerede şart?

• Enkoder

• Analog sinyaller

• Hassas ölçüm sistemleri

📌 Tecrübe: “İzolasyon trafosu pahalı değil, arıza ucuzlatır.”

---

9️⃣ Kontrol ünitesi – Ara beyin

• Operatör paneli

• Safety unit

• Motion controller

PLC ile sürücü arasında mantık köprüsü kurar.

📌 Not:

HMI donarsa makine durmamalı → Kontrol mimarisi yanlış demektir.

---

🔧 MEKANİK TARAF (Elektrik ne kadar iyi olursa olsun…)

---

🔩 Redüktör – Tork çarpanı

• Hızı düşürür

• Torku artırır

Yağ – boşluk – ses üçlüsü kritik.

📌 Usta lafı: “Redüktör ses yapıyorsa geç kalmışsındır.”

---

🔗 Coupling (Kaplin) – Sigorta

• Eksen kaçıklığını alır

• Şokları sönümler

Yanlış seçim:

→ Enkoder bozulur

→ Rulman dağılır

---

🛞 Vals – İş yapan parça

• Düzgün yüzey

• Dengesizse titreşim

• Titreşim → enkoder hatası

---

⚙️ Set-skurlu dişli + kayış tahrik

Avantaj:

• Sessiz

• Esnek

Dezavantaj:

• Kayma

• Gergi ayarı ister

📌 25 yıllık tecrübe: “Kayış gerginliği = yarım tur fazla, bir rulman ömrü eksik.”

---

🎯 TÜM SİSTEMİ TEK CÜMLEDE ÖZET

AFE elektriği temizler → sürücü akıllandırır → motor üretir → enkoder izler → fren tutar → PLC karar verir → mekanik taşır.

Bir halka zayıfsa, sistem bağırır.

1. Makineyi emniyetli hale getir (yangın/yaralanma riski olmasın)

2. Parça değiştirmeden en hızlı şekilde kök nedeni daralt

Aşağıdaki algoritma sahada gerçekten iş gören bir akış. (AFE–sürücü–motor–enkoder–fren–PLC–mekanik tüm zincir)

---

0) İlk 60 saniye: Emniyet + veri yakalama

1. E-stop / güvenli duruş (özellikle vals/kayış/redüktör tarafı tehlikeli)

2. Sürücü alarm kodu + parametre snapshot

   • Trip anındaki: akım, DC bara, hız, tork, hata sınıfı (overcurrent/encoder/undervoltage vs)

3. PLC/HMI alarm zamanı ile sürücü trip zamanı uyuşuyor mu?

4. Son 5 dakikada ne değişti? (MOC mantığı)

   • hız seti, ürün değişimi, mekanik müdahale, kapı switch, bakım vs

   • Bu 1 dakikalık kayıt yoksa, 1 saat kör dövüş başlar.

---

A) “Dış şebeke / besleme mi?” (En zor/harici olanı önce ele)

A1) Undervoltage / SAG / DC-bus düşümü var mı?

• Sürücü alarmı: undervoltage, DC link low, line fault, AFE trip…

• Tesis: aynı anda ışıklar sönükleşti mi? başka makineler de mi etkilendi?

Hızlı test

• Sürücü olay kaydından: DC-bus trend + şebeke gerilimi

• Mümkünse analizör logu: 200 ms–500 ms sag yakalanmış mı?

✅ Varsa: mekanik sökme yok. Önce şebeke/AFE/hat empedansı/koruma koordinasyonu.

---

B) “AFE / sürücü tarafı mı?” (Zor ama modüler teşhis)

B1) Alarm sınıfına göre ayır

1) Overcurrent / I2t / short / ground fault

• Genelde: motor kablosu, izolasyon, motor kısa devre, IGBT, yanlış parametre

2) Speed deviation / motor stalled / torque limit

• Genelde: mekanik sıkışma, fren, redüktör, kayış, vals yükü

3) Encoder fault / feedback loss

• Genelde: enkoder kablosu, konnektör, ekranlama, 24V besleme, EMI

B2) “Aynı arıza aynı noktada mı oluyor?”

• Hep aynı hızda / aynı torkta / aynı yönde oluyorsa → mekanik/proses yükü olasılığı artar.

• Rastgele oluyorsa → besleme, kablo, kontak, EMI, kart olasılığı artar.

---

C) “Kontrol (PLC–I/O–setpoint) mi?” (Orta zorluk, değişim ucuz)

C1) PLC sürücüye ne komut veriyor?

• Hız seti zıplıyor mu? (0→100 bir taramada)

• Enable sinyali düşüyor mu?

• Safety chain araya giriyor mu? (kapı switch, light curtain, E-stop reset)

Hızlı test

• PLC trend: SpeedRef, Enable, FaultReset, TorqueLimit

• Sürücü: “control word / status word” izleme

✅ Komut tarafı bozuksa: sürücü/motor sökmeden çözersin.

---

D) “Enkoder / geri besleme mi?” (Mekanik sökmeden çözülebilir)

D1) Encoder fault gördün mü?

• Kablo güzergâhı motor kablosuyla paralel mi?

• Ekran (shield) tek uçtan mı topraklı?

• Konnektör gevşek mi?

• 24V kontrol beslemesi düşüyor mu? (pano içi trafo / SMPS)

Hızlı test (zordan kolaya!)

1. Konnektör sök-tak / pin oksit kontrol

2. Kabloyu oynat: arıza tetikleniyor mu?

3. Enkoder 24V ölç: yük altında düşüyor mu?

4. Geri besleme tip parametresi doğru mu? (TTL/HTL/sin-cos/RS422)

✅ Enkoder arızaları çok “basit temas”tan çıkar, gereksiz kart değişimi yapma.

---

E) “Motor freni / tutma-kalma var mı?” (Çok sık gözden kaçar)

E1) Motor dönmüyor ama sürücü tork basıyor mu?

• Tork yüksek, hız yok → blokaj / fren tutuyor / mekanik kilit

• Özellikle düşük hızda “takılı kalıyor” sonra açılıyor → fren geç bırakıyor olabilir.

Hızlı test

• Fren bobin voltajı geliyor mu?

• Fren açma süresi normal mi?

• Balata/kol yay mekanizması sıkışmış mı?

✅ Freni kontrol etmeden redüktör sökme: klasik zaman kaybı.

---

F) “Motor / kablo / izolasyon mu?” (Sökme orta-üst seviye)

F1) Kablo-klemens-kontak

• Motor klemens gevşekliği → ısınma → overcurrent

• U/V/W faz hatası → ters tork davranışları

• Ekranlı motor kablosu toprak bağlantısı kötü → kaçak/EMI

Hızlı test

• Termal kamera: klemens/kontaktor/kablo pabuç sıcak mı?

• Megger: motor+kablocu izolasyon (standarta uygun prosedürle)

✅ İzolasyon düşükse sürücü “haklıdır”. Motoru zorlamayı bırak.

---

G) “Mekanik yük mü?” (En zor/işçilikli ama çoğu arızanın kökü)

G1) “Sürücü diyorki: tork basıyorum ama dönmüyor”

Bu, mekanik şüpheyi yükseltir:

Sırayla (en az sökümden en çok söküme):

1. Kayış gergisi / kayış diş atlama / kayış hizası

2. Coupling kırık/boşluk/kaçıklık

3. Vals rulman sıkışması / dengesizlik

4. Redüktör yağsız / dişli kırık / yatak dağılmış

Sahada altın test: “Yükü ayır”

• Mümkünse motoru yükten ayır (coupling/kayış çıkar)

• Motor boştayken stabil çalışıyor mu?

✅ Boşta çalışıyor, yükte trip → mekanik/proses yükü %90.

---

✅ SON: “Zordan kolaya” karar matrisi (tek bakış)

1) Şebeke/AFE → undervoltage/sag/DC-bus

2) Sürücü sınıfı → alarm tipi ile yön tayini

3) PLC komutu/safety → enable/setpoint dalgalanması

4) Enkoder/EMI/24V → feedback kaybı, rastgele trip

5) Fren → düşük hızda blokaj, gecikmeli kalkış

6) Motor/kablo/izolasyon → overcurrent/ground/ısı

7) Mekanik → yükte trip, boştayken sağlam

---

Sahada işini uçuracak “3 kural”

1. Alarmın türü seni %70 doğru yola sokar.

2. Boşta vs yükte testini yapmadan büyük parça değiştirme.

3. 24V kontrol beslemesi sağlamsa arızaların yarısı biter.

Megger + ALL-TEST motor sağlığını sökmeden–yakmadan–kandırmadan anlamanın iki ana silahıdır.

Aşağıda önce detaylı ama sade anlatım, sonra da tek bakışta özet tablo bırakıyorum.

(25 yıllık saha tecrübesi + gerçek kullanım senaryoları)

---

🔌 1️⃣ MEGGER TESTİ (İzolasyon & dielektrik sağlık)

🎯 Ne test eder?

Motorun bakır sargısı ↔ toprak ↔ fazlar arası izolasyonunu

Yani:

“Elektrik kaçacak mı, patlayacak mı, sürücüyü yakacak mı?”

---

🧠 Nasıl çalışır?

• DC yüksek gerilim uygular (500V / 1000V / 2500V / 5000V)

• İzolasyon direncini MΩ – GΩ cinsinden ölçer

---

🔧 Motor üzerinde yapılan başlıca megger testleri

1️⃣ Faz – Toprak (U–PE, V–PE, W–PE)

• En kritik test

• Kaçak akım / nem / izolasyon yorgunluğu buradan çıkar

2️⃣ Faz – Faz (U–V, V–W, W–U)

• Sargı içi kısa devre riskini gösterir

---

⏱️ PI (Polarization Index) – 25 yıllık ustalık noktası

PI = 10. dakika / 1. dakika izolasyon değeri

PI değeri	Yorum
< 1.0	❌ Tehlikeli
1.0 – 1.5	⚠️ Yaşlı / nemli
1.5 – 2.0	✅ Kabul
> 2.0	🟢 Çok iyi

📌 Usta lafı:

“Tek megger değeri yalan söyler, PI yalan söylemez.”

---

⚠️ Ne zaman megger yapılmaz?

• Sürücü bağlıyken ❌

• Enkoder bağlıyken ❌

• Nemli motor soğukken ❌ (yanıltır)

---

🧪 2️⃣ ALL-TEST (ESA / MCSA – Elektriksel imza analizi)

🎯 Ne test eder?

Motoru çalıştırmadan:

• Sargı dengesizliği

• Rotor bar kırığı

• Stator kısa devresi

• Hava aralığı problemleri

• Kablo – bağlantı direnci

Yani: “Motor içten içe ölüyor mu?”

---

🧠 Nasıl çalışır?

• Düşük gerilim – düşük akım sinyal gönderir

• Motoru ısıtmaz, zorlamaz

• Sürücüye zarar vermez

---

🔍 Ölçtüğü ana parametreler

1️⃣ Empedans (Z)

• Fazlar arası fark varsa → dengesizlik

2️⃣ Endüktans (L)

• Rotor/stator simetrisi

• Kırık bar belirtisi

3️⃣ Direnç (R)

• Klemens gevşekliği

• Kablo oksidasyonu

4️⃣ I/F – Phase Angle

• Manyetik devre sağlığı

• Hava aralığı problemleri

---

🚨 ALL-TEST alarm örnekleri

Belirti	Muhtemel sorun
Fazlar arası %3+ fark	Sargı dengesizliği
Düşük endüktans	Rotor bar hasarı
Yüksek direnç	Gevşek pabuç
Faz açısı bozuk	Eksantrik rotor

📌 25 yıllık saha yorumu:

“Motor yanmadan 6 ay önce AllTest bağlayan adam, bakımcıdır.”

---

🔥 MEGGER vs ALL-TEST (DETAYLI KARŞILAŞTIRMA TABLOSU)

Kriter	MEGGER	ALL-TEST
Motor çalışır mı	❌ Hayır	❌ Hayır
Uygulanan gerilim	Yüksek DC	Düşük AC
İzolasyon ölçer	✅ Evet	❌ Hayır
Sargı dengesizliği	❌ Hayır	✅ Evet
Rotor bar kırığı	❌ Hayır	✅ Evet
Nem tespiti	✅ Evet	❌ Hayır
Enkoder zarar riski	⚠️ Var	❌ Yok
Sürücüye uygunluk	❌ Bağlıyken yasak	✅ Güvenli
Trend takibi	❌ Zayıf	✅ Çok güçlü

---

🧠 HANGİSİNİ NE ZAMAN KULLANMALI? (USTA ALGORİTMASI)

🔴 Motor sürekli arıza veriyor / sürücü trip ediyor

➡️ Önce ALL-TEST

(yanmadan yakala)

🟡 Motor durdu, bakımdayız

➡️ ALL-TEST + Megger (PI dahil)

🔵 Yeni motor / revizyon sonrası

➡️ Megger (kabul testi)

🟢 Kestirimci bakım programı

➡️ ALL-TEST periyodik

➡️ Megger yıllık

---

🧯 SAHADA YAPILAN 3 BÜYÜK HATA

1. ❌ Sürücü bağlıyken megger yapmak

2. ❌ Tek megger değeriyle “motor sağlam” demek

3. ❌ Motor yanınca AllTest hatırlamak

---

🧩 TEK CÜMLE ÖZET

Megger izolasyonu, AllTest motorun geleceğini söyler. Biri “şu an ölür mü”, diğeri “yakında ölür mü” der.

Yaşadığımız bir arızanın vaka özeti ve yorumlaması aşağıdaki gibidir:

🔥 VAKA ÖZETİ (çok kritik)

• ❌ Enkoder değişti → arıza devam

• ❌ Motor değişti → arıza devam

• ❌ Sürücü değişti → arıza devam

• ✅ Eski motor tekrar takıldı → çalıştı

📌 Bu tablo şunu bağırıyor: Sorun parçada değil, sürücünün motoru “algılama ve sürme biçiminde”.

---

🚨 F7900 & F7902 NEDİR? (SINAMICS diliyle)

🔴 F7900 – Motor Blocked / Speed deviation

• Sürücü tork basıyor

• Ama beklenen hız artışı olmuyor

• Belirli süre sonunda → “motor bloke” diyor

🧠 BÜYÜK RESİM: SÜRÜCÜ MOTORU NASIL “ANLIYOR”?

SINAMICS sürücü:

• Motoru sadece “akım alan demir” olarak görmez

• Motor modeli oluşturur:

  • R

  • L

  • Slip

  • Atalet (J)

  • Enkoder geri beslemesi

  • Tork–hız ilişkisi

⚠️ Bu model bozulursa:

Motor dönse bile sürücü “dönmüyor” sanabilir.

---

🎯 ANA KÖK SEBEP ADAYLARI (öncelik sırasıyla)

1️⃣ MOTOR PARAMETRELERİ DOĞRU AMA “UYGUN” DEĞİL ❗❗

Bu en sık yapılan hata.

Kontrol et:

• Nominal akım (In)

• Nominal hız (rpm)

• Nominal güç

• Nominal cosφ

• Nominal frekans

⚠️ Yeni motor:

• Aynı kW olabilir

• Ama slip, In, cosφ, J farklıdır

📌 Eski motor çalıştıysa:

Sürücü modeli eski motora “alışmıştı”.

Yeni motor → model tutmadı → speed deviation → F7900/F7902

---

2️⃣ MOTOR IDENTIFICATION (ID RUN) YAPILMAMIŞ / YANLIŞ

SINAMICS’te olmazsa olmaz.

ID run yapılmazsa:

• Sürücü tahmini R/L/J ile çalışır

• Yük altındayken model çöker

• Özellikle düşük hızda → motor bloke sanır

📌 Altın kural:

Motor değiştiyse → ID run şart.

---

3️⃣ RAMPA + ATalet (J) UYUMSUZLUĞU 🔥

Yeni motorun:

• Rotor atalet momenti (J)

• Tork karakteristiği

Eski motorla birebir aynı değildir.

Senaryo:

• ACC kısa

• Sürücü hızlı hızlanma bekliyor

• Motor yük + J yüzünden gecikiyor

• Enkoder “yavaş” diyor
  ➡️ Motor bloke sanılıyor

📌 Bu yüzden:

• Eski motorla çalıştı

• Yeni motorla F7900 verdi

---

4️⃣ SPEED MONITOR / DEVIATION LIMITLERİ FAZLA SIKI

SINAMICS’te:

• Speed deviation tolerance

• Stall detection time

• Torque monitoring

Yeni motorun dinamiği:

• Bu eşikleri aşıyor olabilir

📌 Bu ayarlar çoğu zaman dokunulmaz ama…

Motor değiştiğinde mutlaka gözden geçirilmelidir.

---

5️⃣ FREN – RAMPA – MODEL ÜÇGENİ ⚠️

Motor frenliyse:

• Fren geç açıyor

• Sürücü hız bekliyor

• Enkoder hız göstermiyor

➡️ Bloke sanıyor

Eski motorun freni:

• Daha hızlı açıyor olabilir

• Yeni motorunki gecikmeli

---

🧪 NEDEN ESKİ MOTOR TAKILINCA DÜZELDİ?

Çünkü:

• Sürücü parametreleri

• ID run

• Rampalar

• Speed tolerance

➡️ Eski motorun karakterine göre ayarlıydı.

Yeni motor:

• Aynı etiket

• Ama farklı dinamik

• Sürücü onu “tanıyamadı”

---

🧠 NET KÖK SEBEP (mühendis imzası atıyorum)

F7900 / F7902 hatalarının kök sebebi, motor değişimi sonrası SINAMICS sürücüde motor modeli (ID run + rampa + hız sapma toleransı) yeni motorun dinamiğine uygun şekilde güncellenmemesidir.

Bu yüzden:

• Donanım değişti

• Ama problem değişmedi

• Eski motor geri gelince sistem “kendini buldu”

---

✅ SAHADA NET ÇÖZÜM CHECKLIST

1️⃣ Motor etiketini sıfırdan gir

• In

• cosφ

• rpm

• kW

• fN

2️⃣ Motor Identification (ID RUN) yap

• Mümkünse yükten ayır

• Soğuk motor

3️⃣ ACC / DEC rampaları uzat

• Özellikle kalkış

4️⃣ Speed deviation & stall parametrelerini kontrol et

• Aşırı sıkıysa gevşet

5️⃣ Fren varsa:

• Fren açma süresi

• Fren–rampa senkronu

---

🎯 TEK CÜMLELİK SONUÇ

Motor blokaj hatası çoğu zaman mekanik değil, sürücünün motoru yanlış “yorumlamasıdır”.

SINAMICS G120XA – F07902 (Sürücü: Motor durdu) Arızası

Önerilen Reset ve Yeniden Devreye Alma Prosedürü

Bazı durumlarda SINAMICS G120XA dönüştürücülerde F07902 – “Sürücü: Motor durdu” arızası oluşabilir ve sürücü çalışmayı durdurur. Bu arıza genellikle motor modeli, kontrol modu veya motor parametrelerinin sürücü ile uyumsuz olması durumunda görülür.

Bu problemi gidermek için, dönüştürücünün sıfırlanması ve devreye alma işleminin yeniden yapılması önerilir.

---

🔧 Adım Adım Uygulanacak Prosedür

1️⃣ Dönüştürücüyü fabrika ayarlarına sıfırlayın

• G120XA dönüştürücüyü aşağıdaki arayüzlerden biri ile fabrika ayarlarına döndürün:

  • BOP-2

  • IOP-2

  • SAM (SINAMICS Application Manager)

Bu adım, önceki devreye alma sırasında oluşmuş hatalı veya çakışan parametreleri temizler.

---

2️⃣ Sürücü kontrol modunu seçin

Uygulamanıza bağlı olarak:

• p96 = 1 → Standart Sürücü Kontrolü

• p96 = 2 → Dinamik Sürücü Kontrolü

Ağır, ataletli veya hassas hız kontrolü gerektiren uygulamalarda Dinamik Sürücü Kontrolü önerilir.

---

3️⃣ Motor parametrelerini girin

Motor bilgi plakasına birebir uygun olacak şekilde aşağıdaki parametreleri ayarlayın:

• p304 – Nominal motor gücü

• p305 – Nominal motor gerilimi

• p307 – Nominal motor akımı

• p308 – Nominal motor frekansı

• p311 – Nominal motor hızı (rpm)

⚠️ Bu değerler tahmini girilmemeli, mutlaka motor etiketinden alınmalıdır.

---

4️⃣ Motor parametreleri için hızlı parametreleme

• p3900 = 3
  (Motor parametreleri için hızlı parametreleme modu)

---

5️⃣ Motor verilerinin tanımlanması (durağan halde)

• p1900 = 2
  (Motor verileri tanımlaması – motor dururken)

Bu ayar, sürücünün motoru statik durumda tanımasını sağlar.

---

6️⃣ Hızlı devreye alma modunu aktif edin

• p10 = 1
  (Hızlı devreye alma modu aktif)

---

7️⃣ Flying Start (Uçuş yeniden başlatma) fonksiyonunu aktif edin

• p1200 = 1
  (Flying start – her zaman aktif)

Bu fonksiyon, motor dönüyor olsa bile sürücünün motoru doğru şekilde yakalamasını sağlar.

---

8️⃣ Devreye alma modundan çıkın

• p10 = 0
  (Sürücü “Hazır” moduna alınır)

---

9️⃣ Motor Kimliği (Motor Identification) işlemini başlatın

• Sürücüyü manuel moda alın

• Dönüştürücüyü başlatın

• Motor Kimliği işlemi tamamlanana kadar bekleyin

⚠️ Bu işlem sırasında:

• Motor mümkünse yükten ayrılmış olmalıdır

• Motorun serbestçe dönebilmesi sağlanmalıdır

---

🧠 Teknik Değerlendirme (25 yıllık saha yorumu)

F07902 arızası, çoğu zaman motorun gerçekten durmasından değil; sürücünün motorun hız/tork davranışını yanlış yorumlamasından kaynaklanır.

Bu nedenle:

• Reset

• Doğru kontrol modu

• Doğru motor parametreleri

• Motor Identification

birlikte uygulanmadan arıza kalıcı olarak çözülmez.

---

🎯 Tek cümlelik özet

F07902 hatası, SINAMICS G120XA sürücülerde yanlış veya eksik motor modellemesi sonucu oluşur ve doğru reset + yeniden devreye alma ile giderilir.

Bu iki hata aynı aileden ama sebep–zaman–davranış olarak farklıdır.

Aşağıda SINAMICS G120XA / G120 / S120 mantığıyla, sahada işe yarayan net bir ayrım yapıyorum.

---

📌 F07900 – F07902

Farkları ve Hangi Durumda Hangisi Çıkar

---

🔴 F07900 – Motor Blocked / Speed Deviation (Kalkış veya ivmelenme anı)

Ne zaman çıkar?

• Motor kalkışta

• Hızlanma (ACC rampa) sırasında

• Referans hız artarken

Sürücü der ki:

“Ben tork basıyorum ama motor beklediğim gibi hızlanmıyor.”

---

Teknik anlamı

• Referans hız ≠ Enkoder/hesaplanan hız

• Sapma, izin verilen süreyi ve toleransı aşıyor

• Sürücü bunu blokaj olarak yorumluyor

---

Tipik nedenler

• ACC rampa çok kısa

• Motor parametreleri yanlış / ID run yapılmamış

• Motor atalet modeli (J) gerçeği yansıtmıyor

• Fren geç açıyor

• Mekanik yük kalkışta çok ağır

• Flying start kapalı

---

Sahada klasik senaryo

• Start veriliyor

• Motor 1–2 sn homurdanıyor

• Trip → F07900

📌 Usta yorumu:

“Kalkışta geliyorsa %70 rampa + motor modeli.”

---

🔴 F07902 – Drive: Motor Stalled (Çalışma esnasında durma)

Ne zaman çıkar?

• Motor çalışıyorken

• Sabit hızda veya yük altındayken

• Aniden hız düşüyor ya da duruyor

Sürücü der ki:

“Bu motor çalışıyordu ama hız kayboldu.”

---

Teknik anlamı

• Enkoderden gelen hız bilgisi sıfıra yaklaşıyor

• Ama sürücü hâlâ tork komutu veriyor

• Belirli süre sonunda → stall (durma)

---

Tipik nedenler

• Ani mekanik sıkışma (vals, rulman, redüktör)

• Ürün bindirmesi / proses anomali

• Fren aniden devreye girdi

• Kayış atladı / koptu

• Yük bir anda arttı

• Motor aşırı ısındı → tork düştü

• Hız geri beslemesi koptu (enkoder kablo teması)

---

Sahada klasik senaryo

• Makine 10–20 dk çalışıyor

• Ürün geliyor / yük artıyor

• Bir anda duruyor

• Trip → F07902

📌 Usta yorumu:

“Çalışırken geliyorsa önce mekanik, sonra enkoder.”

---

🧠 F07900 vs F07902 – TEK TABLODA NET AYRIM

Kriter	F07900	F07902
Çıktığı an	Kalkış / hızlanma	Çalışma sırasında
Ana sebep	Hızlanamama	Durma / stall
Odak	Rampa & motor modeli	Yük & mekanik
En sık neden	Yanlış motor parametresi	Mekanik sıkışma
ID run etkisi	🔥 Çok kritik	⚠️ Dolaylı
Rampa etkisi	🔥 Yüksek	Orta
Fren etkisi	Yüksek	Yüksek
Flying start	Kritik	İkincil

---

🔍 HIZLI TEŞHİS FORMÜLÜ (altın değerinde)

• Start’a bas → anında trip
  👉 F07900

• Makine çalışıyor → yükte duruyor
  👉 F07902

• Yeni motor / yeni sürücü sonrası
  👉 F07900 ağırlıklı

• Eski sistem, yeni proses / ürün
  👉 F07902 ağırlıklı

---

🧠 NEDEN İKİSİ DE AYNI MAKİNEDE ÇIKABİLİR?

Çünkü:

• İlk başta kalkışta zorlanır → F07900

• Zorlanmayı aşıp çalışır

• Sonra yük artar / fren gecikir / mekanik sıkışır

• Bu sefer çalışırken durur → F07902

📌 Bu durum, sistemin “sınırda” çalıştığını gösterir.

---

🎯 TEK CÜMLELİK ÖZET 

F07900 “hızlanamıyorum”, F07902 “çalışırken durdum” hatasıdır. İkisi de çoğu zaman motor değil, sürücünün motoru yorumlama biçimiyle ilgilidir.

1️⃣ “Enkoder değişti ama ayar girilmedi → sebep bu olabilir mi?”

👉 Evet. Hem de textbook sebep.

SINAMICS’te enkoder tak-çalıştır değildir. Enkoder değiştiğinde mutlaka şu bilgiler sürücüye söylenmelidir:

• Enkoder tipi (TTL / HTL / sin-cos)

• PPR (pulse per revolution)

• Sayım yönü (CW / CCW)

• Geri besleme çözünürlüğü

• Enkoderin motor miliyle ilişkisi

Bunlar girilmezse sürücü:

“Ben hız istiyorum ama gelen hız matematiksel olarak tutmuyor” der ve F07900 verir.

---

2️⃣ “Ama F7900 verdiğine göre enkoder devredeydi değil mi?”

👉 EVET. BU ÇOK KRİTİK BİR NOKTA.

Eğer enkoder hiç yok / kopuk / okunamıyor olsaydı:

• Encoder fault

• Feedback missing

• Speed feedback lost

gibi enkoder spesifik bir hata verirdi.

Ama senin aldığın hata:

🔴 F07900 – Motor Blocked / Speed Deviation

Bu ne demek biliyor musun?

🔥 Sürücü enkoderden hız okuyor AMA bu hız, referansla uyuşmuyor.

Yani:

• Enkoder çalışıyor

• Ama YANLIŞ ÖLÇÜYOR

---

3️⃣ NEDEN 40 Hz’DEN SONRA ÇIKIYOR?

İşte enkoder ayarı yoksa tam da burası olur 👇

Düşük hızlarda (0–30/40 Hz):

• Hız sapması küçük

• Sürücü tolerans içinde kabul eder

Orta–yüksek hızlarda (40 Hz+):

• Yanlış PPR / ölçekleme

• Yanlış yön / faz

• Yanlış çözünürlük

➡️ Hata büyür
➡️ Speed deviation limiti aşılır
➡️ F07900

📌 Bu yüzden:

• Boşta da oluyor

• Yükte de oluyor

• Hep aynı hız civarında oluyor

---

4️⃣ EN SIK YAPILAN 3 ENKODER HATASI (sahadan birebir)

🔴 1) PPR girilmedi (default kaldı)

• Enkoder: 1024 PPR

• Sürücü: 2048 varsayıyor
  ➡️ 2× hız hatası

---

🔴 2) TTL / HTL yanlış seçildi

• Sinyal seviyesi yanlış yorumlanır

• Düşük hızda idare eder

• Yüksek hızda kopar

---

🔴 3) Yön (CW / CCW) ters

• Düşük hızda tolerans içinde

• Yüksek hızda model çöker

---

5️⃣ “Motoru değiştirdik, sürücüyü değiştirdik ama düzelmedi” NEDEN?

Çünkü:

• Enkoder yanlış tanımlı

• Sürücü hız bilgisini yanlış hesaplıyor

• Motor dönse bile sürücü:

“Benim dediğim gibi dönmüyor” diyor

Eski motoru taktığında:

• Eski enkoder

• Eski parametreler

• Eski model

➡️ Sistem “kendine geldi”

---

6️⃣ MÜHENDİS İMZALI NET TEŞHİS 🧠✍️

Bu yüzden:Bu arızanın kök sebebi, enkoder değişimi sonrası enkoder parametrelerinin (PPR / tip / yön) SINAMICS sürücüye girilmemesidir. F07900 hatası, enkoder çalışırken ama yanlış ölçeklenmiş hız bilgisi üretildiğinde oluşur.

• Evet, enkoder devredeydi

• Ama yanlış tanımlıydı

• Ve sürücü bunu blokaj sanıyordu

---

7️⃣ SAHADA NET ÇÖZÜM (kısa checklist)

1. Enkoder etiketini oku

   • PPR

   • Tip (TTL/HTL)

2. SINAMICS’te:

   • Enkoder tipini seç

   • PPR değerini gir

   • Yönü doğrula

3. Motor ID RUN’u yeniden yap

4. Testi:

   • 0 → 50 Hz

   • Boşta

   • Speed ref vs actual trend ile

---

🎯 TEK CÜMLELİK SON SÖZ 

F07900, “enkoder var ama doğru değil” hatasıdır. Enkoder kopuk olsaydı, SINAMICS sana bunu açıkça söylerdi.

Enkoder birebir aynı bağlanmış olsa bile sürücüye tanıtmak gerekiyor  mu?

EVET. Enkoder birebir aynı model ve aynı özellikte olsa bile, SINAMICS sürücüye yeniden tanıtmak GEREKİR.

Şimdi nedenini mühendis kafasıyla, çelişkisiz anlatıyorum.

---

🔑 KISA VE NET CEVAP

Enkoder mekanik olarak aynı olabilir, ama sürücü onu “kendiliğinden tanımaz”.SINAMICS, enkoderi donanım olarak değil, matematiksel model olarak kullanır.

---

🧠 NEDEN MUTLAKA TANITMAK GEREKİR?

1️⃣ SINAMICS “tak-çalıştır” mantığında değildir

• Enkoder bilgisi EEPROM’dan otomatik okunmaz

• Sürücü:

  • PPR’ı

  • Tipi

  • Yönü

  • Ölçeklemeyi parametrelerden öğrenir

➡️ Enkoder değiştiğinde, parametreler eski duruma ait kalır.

---

2️⃣ “Aynı enkoder” ≠ “aynı davranış”

Birebir aynı model bile olsa:

• Mekanik montaj toleransı farklı olabilir

• Mil bağlantısı / kaplin konumu değişmiş olabilir

• Enkoder sıfır noktası değişmiştir

• A/B fazlarının yönü ters dönmüş olabilir

📌 Bunların hiçbiri gözle anlaşılmaz ama sürücü çok net görür.

---

3️⃣ SINAMICS, hız bilgisini MODELE göre doğrular

Sürücü şuna bakar:

• Ben bu torku basıyorum

• Bu motor bu hızda olmalı

• Enkoder bana bunu mu söylüyor?

Eğer enkoder:

• 1–2% bile farklı ölçeklenmişse

➡️ Düşük hızda tolere eder

➡️ Orta–yüksek hızda F07900 verir

---

4️⃣ “Enkoder kopuk olsaydı başka hata verirdi” meselesi

Bu çok kritik:

• Kopuk / tanımsız enkoder → Encoder fault

• Yanlış tanımlı enkoder → F07900 / F07902

Yani:

F07900 görmek, enkoderin çalıştığını ama yanlış yorumlandığını gösterir.

---

🧪 SAHADAN BİREBİR ÖRNEK

• Aynı marka, aynı PPR enkoder

• Sürücüye tanıtılmadı

• 35–45 Hz arası F07900

• PPR girildi, yön doğrulandı

• Sorun sıfırlandı

📌 Bu Siemens tarafında çok bilinen ama çok yapılan bir hatadır.

---

🧠 TEK CÜMLELİK MÜHENDİS CEVABI

Enkoder değişimi, aynı model olsa bile SINAMICS için “yeni bir sensör”dür ve parametreyle yeniden tanıtılmadan güvenli çalışmaz.

---

✅ PRATİK ALTIN KURAL

• Enkoder değişti mi?
  👉 Enkoder parametrelerini yeniden gir
  👉 Motor ID RUN’u tekrar yap

Bu ikisini yapmadan:

• Motoru

• Sürücüyü

• Mekaniği değiştirmenin anlamı yok.