BİLİM, SANAT, TARİH VE TEKNOLOJİ HAKKINDA HER ŞEY

Gılgamış Destanı: İnsanlığın İlk Büyük Hikâyesi ve Ölümsüzlük Arayışı İnsan, öleceğini bildiği hâlde nasıl yaşamalıdır? Bu soru bugün bize felsefi görünebilir. Fakat insanlık binlerce yıl önce de aynı sorunun peşindeydi. Bilinen en eski büyük edebî eserlerden biri olan Gılgamış Destanı, yaklaşık dört bin yıl öncesinden bize tam olarak bunu anlatır: Güçlü bir kralın dostlukla değişmesini, ölümle yüzleşmesini ve ölümsüzlüğü ararken hayatın anlamını keşfetmesini. Gılgamış'ın hikâyesini etkileyici kılan yalnızca çok eski olması değildir. Destanın merkezindeki korkular ve arzular bugün de bize son derece tanıdıktır. Gılgamış Kimdir? Gılgamış, Mezopotamya'nın önemli şehirlerinden Uruk'un kralıdır . Destanın başlangıcında olağanüstü güçlü, cesur fakat aynı zamanda kibirli ve baskıcı bir hükümdar olarak karşımıza çıkar. Halk onun davranışlarından rahatsızdır. Bunun üzerine tanrılar Gılgamış'a denk olabilecek güçlü bir varlık yaratır: Enkidu. Doğayla iç içe yaşayan Enkidu başlan...

Sümer tabletleri (kil üzerine çivi yazısı) insanlığın en eski yazılı külliyatı. İçinde yaratılış, tufan, tanrılar hiyerarşisi, ilahiler, dualar, yasalar vs. var. Bu malzemenin bir kısmı daha sonraki Yakın Doğu din ve metinlerini etkiledi (özellikle Tufan anlatısı ve hukuk düşüncesi). Ama “tüm dinler Sümer’in kopyası” demek aşırı iddialı ve hatalı: etkileşim, ortak kültür havuzu ve yeniden yazım var; doğrudan “copy-paste” yok.  Sümer tabletlerinde neler var? Edebî ve dinî metinler: mitler/epikler, ilahiler, ağıtlar, ayin ve büyü metinleri, hikmet/proverbler. Oxford ETCSL projesi ~400 Sumerce kompozisyonu kataloglar. ames.ox.ac.uk etcsl.orinst.ox.ac.uk +1 Erken “Tufan” geleneği: Sumerce Eridu Yaratılış/Tufan (“Zi-ud-sura”) fragmanları; kahraman gemi yapar, 7 gün 7 gece fırtına, kurban/şükran… etcsl.orinst.ox.ac.uk penn.museum Akkadca paraleller: Atrahasis (Eski Babil dönemi, MÖ 17. yy) ve Gılgamış XI Tablet (Utnapiştim) Tufan’ı detaylı anlatır. Encyclopedia Britann...